chung-khoan-phai-sinh-la-gi (1)

Chứng khoán phái sinh là gì? Hướng dẫn đầu tư CKPS cho người mới!

Nếu từng đầu tư chứng khoán, chắc hẳn bạn đã từng nghe đến cụm từ “Chứng Khoán Phái Sinh”. 

Thật vậy, trên thị trường Chứng khoán, ngoài cổ phiếu, còn có các công cụ tài chính khác hỗ trợ Nhà đầu tư (NĐT) sinh lợi nhuận, điển hình phải kể đến sản phẩm Chứng khoán phái sinh (CKPS) – một công cụ tài chính còn khá mới mẻ với đa phần NĐT mới (F0)

Trong seri này, chúng ta sẽ tìm hiểu cặn kẽ về chứng khoán phái sinh. Và bài viết hôm nay mình sẽ đi tìm câu trả lời cho câu hỏi: Chứng khoán phái sinh là gì? khác biệt thế nào so với đầu tư cổ phiếu? Những ưu điểm vượt trội của CKPS, 04 bước cơ bản để đầu tư chứng khoán phái sinh…

Cùng bắt đầu nhé!

↓  ↓  ↓

Hệ Thống Hỗ Trợ Thành Viên VIP - PhoWallViet.vn

🎁 ƯU ĐÃI ĐẶC BIỆT dành cho 100 người đăng ký sớm nhất!

Mô-đun nhập môn: Hướng dẫn đầu tư chứng khoán dành cho người mới.

♦  Mô-đun 1: Phân tích chứng khoán Cơ Bản.

Mô-đun 2: Phân tích chứng khoán Kỹ Thuật.

Mô-đun 3: Phân tích Chuyên sâu.

Tự động lọc ra những mã cổ phiếu tốt và tiềm năng cho bạn đầu tư (cập nhật vào mỗi buổi tối)

Tiết lộ một số thủ thuật lướt sóng cổ phiếu giúp bạn tối ưu hóa lợi nhuận trong thời gian ngắn (thường được giới trader chuyên nghiệp sử dụng)

Admin sẽ hỗ trợ bạn qua email hoặc messenger những nội dung sau:

♣ Thông báo những cập nhật mới

♣ Hỗ trợ, cập nhật những thông tin vĩ mô về thị trường

♣ Tư vấn, phân tích về các mã cổ phiếu

♣ Giải đáp các thắc mắc

♠ Ebook hay

♠ File nhật ký đặt lệnh (hướng dẫn ghi chép và quản lý các lệnh mua/bán – giúp quản trị rủi ro hiệu quả)

♠ Danh sách 20 mã cổ phiếu tăng trưởng mạnh nhất – Golden Stock (cập nhật liên tục)

♠ Danh sách các cổ phiếu đầu ngành – Cánh chim đầu đàn (cập nhật liên tục)

*Tất cả đã được đóng gói thành quy trình cụ thể → giúp bạn đi theo một lộ trình đúng đắn ngay từ khi bắt đầu!

Ví dụ minh họa

Để giúp bạn dễ hiểu hơn về Chứng khoán phái sinh mình sẽ lấy 2 ví dụ đơn giản sau đây:

Ví dụ 1:

Giả sử giá vàng hôm nay là 60 triệu đồng/lượng. Theo số liệu bạn phân tích rằng giá vàng sẽ giảm trong 3 ngày tới, bạn thấy đây là một cơ hội làm ăn tốt và muốn kiếm tiền, nhưng hiện bạn không có vàng.

Câu hỏi là: Làm thế nào để không sở hữu vàng nhưng vẫn có thể kiếm tiền từ sự biến động của vàng?

Lúc này, bạn đi vay bố bạn 1 cây vàng và mang ra tiệm vàng bán ngay với giá 60, và hứa trả lại 1 cây vàng cho bố bạn sau 3 ngày.

chung-khoan-phai-sinh-la-gi (7)
Ví dụ 1

3 ngày sau, giá vàng giảm về 58 triệu đồng/lượng, bạn lại ra tiệm vàng mua 1 cây vàng vàng với giá 58 mang về trả bố, và bỏ túi 2 triệu.

Như vậy, từ việc dự đoán được giá vàng sẽ giảm trong tương lai bạn đã kiếm được 2 triệu đồng. Mặc dù lúc đầu bạn không có vàng trong tay.

Hành động trên còn được gọi là “bán khống” – bán khi mà không sở hữu tài sản.

Ví dụ 2: 

Ngày 1/4: Ông An ký hợp đồng thỏa thuận sẽ mua 100 kg gạo của ông Ba vào 1 tháng tới với mức giá 15.000 đồng/kg

chung-khoan-phai-sinh-la-gi (4)
Ví dụ 2

Một tháng sau (ngày 30/4): Ông An thực hiện việc mua 100 kg gạo của ông Ba với mức giá 15.000 đồng/kg. Mặc dù lúc này giá gạo thị trường đang là 20.000 đồng/kg

Như vậy, bằng việc ký 1 hợp đồng mua gạo trước 1 tháng, ông An đã tiết kiệm được 5.000 đồng/kg.

Chứng khoán phái sinh là gì?

Trước khi chứng khoán phái sinh, chúng ta phải hiểu rõ về Hợp đồng tương lai (HĐTL), cụ thể:

Hợp đồng tương lai: Là hợp đồng xác nhận việc mua/bán một loại tài sản cơ sở (vàng, chứng khoán, chỉ số, hàng hóa…) vào thời điểm xác định trong tương lai với mức giá nhất định được thỏa thuận trước.

Giống như ví dụ 2: Ông An ký 1 hợp đồng sẽ mua gạo của ông Ba vào 30 ngày sau với mức giá đã được thỏa thuận trước là 15.000 đồng/kg. Lúc đó dù giá gạo thị trường có tăng lên bao nhiêu (hoặc giảm đi bao nhiêu). Ông An vẫn được mua với mức giá 15.000 đồng/kg

Hợp đồng tương lai chính là 1 dạng của Chứng Khoán Phái Sinh.

Như vậy, Chứng khoán phái sinh (CKPS) là một công cụ tài chính dưới dạng hợp đồng, mà trong đó giá trị của CKPS phụ thuộc vào giá trị của tài sản cơ sở (Hàng hóa, vàng, chứng khoán, chỉ số…)

Chứng khoán phái sinh có những dạng nào?

Chứng khoán phái sinh có 04 dạng chính, và như đã nói ở trên, Hợp đồng tương lai chỉ là 01 dạng (trong 4 dạng) của chứng khoán phái sinh.

chung-khoan-phai-sinh-la-gi (2)
Chứng khoán Phái sinh có 04 dạng chính

Và 3 dạng còn lại, gồm:

– Hợp đồng kỳ hạn: là thỏa thuận mua/bán một loại tài sản tại một thời điểm nhất định trong tương lai (kỳ hạn) với mức giá được xác định trước tại ngày thực hiện giao dịch.

– Hợp đồng quyền chọn

– Hợp đồng hoán đổi

Lưu ý: Hợp đồng tương lai là một dạng hợp đồng kỳ hạn được chuẩn hóa, niêm yếtgiao dịch trên sàn chứng khoán.

Hợp đồng tương lai được lựa chọn là sản phẩm phái sinh đầu tiên triển khai tại thị trường Việt Nam, bao gồm: Hợp đồng tương lai dựa trên chỉ số cổ phiếu (VN30 và HNX30) và Hợp đồng tương lai dựa trên trái phiếu chính phủ.

*Vậy nên, khi nhắc đến CKPS ở Việt Nam chúng ta chỉ cần quan tâm đến Hợp đồng tương lai.

Sự khác biệt của giao dịch Chứng khoán phái sinh (HĐTL) với giao dịch cổ phiếu

Về cơ bản, các Hợp đồng tương lai (HĐTL) cũng được giao dịch giống như cổ phiếu. Các HĐTL cũng có những bảng giá riêng (giống như bảng giá cổ phiếu). Bạn sẽ dựa vào kỳ vọng của mình về sự tăng hay giảm của chỉ số để đặt lệnh mua bán HĐTL. 

– Nếu bạn kỳ vọng chỉ số tăng sẽ mua HĐTL chỉ số, 

– Ngược lại, Bạn sẽ bán HĐTL chỉ số nếu kỳ vọng chỉ số giảm.

*Chỉ số ở đây có thể là chỉ số VN30, HNX30, tương ứng với HĐTL của mỗi loại chỉ số đó

Khác biệt

chung-khoan-phai-sinh-la-gi (5)
Sự khác biệt giữa CKPS & CKCS

Tuy nhiên, giao dịch Chứng khoán Phái sinh (HĐTL) và cổ phiếu có một số điểm khác biệt cơ bản sau đây:

1. Điểm khác biệt đầu tiên của giao dịch HĐTL là “đáo hạn”, chính là việc diễn ra giao dịch mua/bán thực tế tài sản cơ sở tại thời điểm được xác định trước trong hợp đồng.

Như ví dụ 2: Ông An ký hợp đồng thỏa thuận đúng 30 ngày sau sẽ tiến hành mua gạo thực tế của ông Ba tại mức giá 15.000 đồng/kg. Lúc này giá gạo có tăng hay giảm thì ông An bắt buộc phải mua gạo của ông Ba như thỏa thuận.

Vì vậy khi giao dịch hợp đồng tương lai bạn cần chú ý để lựa chọn hợp đồng có tháng đáo hạn phù hợp với kế hoạch đầu tư của mình. Bởi đến thời hạn thì buộc hợp đồng của bạn phải bị thanh lý, dù lúc đó đang lỗ hay lãi.

2. Điểm khác biệt thứ hai là “ký quỹ”: Nếu bạn muốn mua cổ phiếu trên thị trường cơ sở cần phải có đủ tiền trước khi mua, còn ở giao dịch HĐTL thì KHÔNG!. Bạn không nhất thiết phải có đủ toàn bộ số tiền để tham gia mua hoặc không cần nắm giữ tài sản để tham gia bán. 

Tại sao lại như vậy?

Với điểm khác biệt này, chúng ta có khái niệm “Ký quỹ” (hiểu nôm na là “đặt cọc”)

Ký quỹ trong giao dịch chứng khoán phái sinh chính là khoản đặt cọc để đảm bảo việc thực hiện nghĩa cụ của cả hai bên khi tham gia hợp đồng. 

♦ Đối với giao dịch mua HĐTL: Nếu giá trị HĐTL giảm một khoản chạm đến giá trị khoản ký quỹ (đặt cọc) => thì buộc hợp đồng phải bị thanh lý. Nếu muốn tiếp tục nắm giữ vị thế mua thì bạn buộc phải nạp thêm tiền ký quỹ (để đảm bảo giá trị HĐTL không bị âm).

♦ Đối với giao dịch bán HĐTL: Nếu giá trị hợp đồng tăng một khoản chạm đến giá trị khoản ký quỹ (đặt cọc) => thì buộc hợp đồng phải bị thanh lý. Nếu muốn tiếp tục nắm giữ vị thế bán => thì bạn buộc phải nạp thêm tiền ký quỹ (để đảm bảo giá trị HĐTL không bị âm).

Hiểu đơn giản như ví dụ 1: Giả sử bạn vay bố bạn 1 cây vàng để bạn bán đi ở mức giá 60, nhưng bố bạn yêu cầu bạn phải đặt cọc 1 triệu (hoặc hơn) thì mới cho vay, điều này để đảm bảo nếu trong thời gian 3 ngày, giá vàng không giảm như kỳ vọng của bạn, mà vượt lên 61 hoặc hết kỳ hạn 3 ngày, thì bố bạn sẽ yêu cầu bạn mua lại vàng để hoàn trả => như vậy 1 cây vàng của bố bạn vẫn được bảo toàn.

Tỉ lệ ký quỹ ban đầu cho mỗi loại HĐTL là khác nhau và được quy định bởi Trung tâm lưu ký. Trong trường hợp bạn không đủ số tiền ký quỹ như yêu cầu, có thể bị gọi ký quỹ (Call Margin) và bạn sẽ phải nạp thêm tiền để hoàn thành đầy đủ ký quỹ mới có thể tiếp tục giữ hợp đồng.

3. Điểm khác biệt cuối cùng của chứng khoán phái sinh là cơ chế thanh toán hàng ngày. NĐT khi giao dịch hợp đồng phải thực hiện thanh toán toàn bộ lãi, lỗ mỗi ngày.

+ Nếu tài khoản CKPS lỗ ròng: Bạn sẽ cần thanh toán đầy đủ toàn bộ số lỗ phát sinh chậm nhất đến 9h sáng ngày hôm sau.

+ Nếu tài khoản CKPS của nhà đầu tư lãi ròng: bạn sẽ nhận được đầy đủ số lãi phát sinh sau 11h sáng ngày hôm sau.

Những ưu điểm vượt trội của Chứng khoán phái sinh

Dưới đây là một vài ưu điểm vượt trội của chứng khoán phái sinh so với chứng khoán cơ sở (giao dịch cổ phiếu thông thường):

chung-khoan-phai-sinh-la-gi (3)
Nguồn VNDirect

1. Là công cụ phòng ngừa rủi ro biến động giá: Với chứng khoán cơ sở, bạn chỉ có thể kiếm lợi nhuận khi thị trường tăng giá (bằng cách mua cổ phiếu ở thời điểm hợp lý và đợi giá tăng). Còn với chứng khoán phái sinh bạn có thể kiếm lợi nhuận ngay cả khi thị trường tăng hoặc giảm, thông qua việc mua/bán hợp đồng tương lai ở thời điểm hiện tại.

2. Có thể bán khống chứng khoán: Bạn có thể bán chứng khoán ngay cả khi không có chứng khoán trong tay thông qua hợp đồng tương lai.

3. Có tính thanh khoản cao: Hợp đồng tương lai được niêm yết, giao dịch tập trung trên sàn chứng khoán, do đó nó có tính thanh khoản cao, bởi ngày càng có nhiều nhà đầu tư quan tâm đến sản phẩm phái sinh.

4. Lợi ích đòn bẩy tài chính: Bạn chỉ cần ký quỹ (đặt cọc) một phần tài sản, nhưng được giao dịch cổ phiếu có giá trị gấp nhiều lần số tiền ký quỹ, mang lại lợi thế về vốn đầu tư.

Xem thêm: Đòn bẩy tài chính là gì? Cách dùng tiền của người khác để kiếm lời

4 bước cơ bản đầu tư chứng khoán phái sinh

chung-khoan-phai-sinh-la-gi (6)
4 bước cơ bản để đầu tư chứng khoán phái sinh

Bước 1: Mở tài khoản phái sinh (miễn phí)

Nếu đã mở tài khoản chứng khoán cơ sở, bạn có thể liên hệ công ty chứng khoán để mở thêm tài khoản phái sinh được tích hợp ngay trong tài khoản cơ sở

Bước 2: Nạp tiền vào tài khoản phái sinh

Bước 3: Mua/bán vị thế HĐTL

Bước 4: Nhận thanh toán (lãi/lỗ) hàng ngày.

Lời kết

Bài này giới thiệu tổng quan về Chứng Khoán Phái Sinh, bài sau mình sẽ hướng dẫn bạn từng bước cụ thể để đầu tư chứng khoán phái sinh.

Để tìm thấy các bài giảng chuyên sâu về chứng khoán, kèm theo việc sử dụng hệ thống tuyển chọn cổ phiếu tốt mỗi ngày. Hãy đăng nhập vào hệ thống bên dưới để khám phá ngay!

♦ Bài viết tiếp theo:

Hệ Thống Hỗ Trợ Thành Viên VIP - PhoWallViet.vn

🎁 ƯU ĐÃI ĐẶC BIỆT dành cho 100 người đăng ký sớm nhất!

Mô-đun nhập môn: Hướng dẫn đầu tư chứng khoán dành cho người mới.

♦  Mô-đun 1: Phân tích chứng khoán Cơ Bản.

Mô-đun 2: Phân tích chứng khoán Kỹ Thuật.

Mô-đun 3: Phân tích Chuyên sâu.

Tự động lọc ra những mã cổ phiếu tốt và tiềm năng cho bạn đầu tư (cập nhật vào mỗi buổi tối)

Tiết lộ một số thủ thuật lướt sóng cổ phiếu giúp bạn tối ưu hóa lợi nhuận trong thời gian ngắn (thường được giới trader chuyên nghiệp sử dụng)

Admin sẽ hỗ trợ bạn qua email hoặc messenger những nội dung sau:

♣ Thông báo những cập nhật mới

♣ Hỗ trợ, cập nhật những thông tin vĩ mô về thị trường

♣ Tư vấn, phân tích về các mã cổ phiếu

♣ Giải đáp các thắc mắc

♠ Ebook hay

♠ File nhật ký đặt lệnh (hướng dẫn ghi chép và quản lý các lệnh mua/bán – giúp quản trị rủi ro hiệu quả)

♠ Danh sách 20 mã cổ phiếu tăng trưởng mạnh nhất – Golden Stock (cập nhật liên tục)

♠ Danh sách các cổ phiếu đầu ngành – Cánh chim đầu đàn (cập nhật liên tục)

*Tất cả đã được đóng gói thành quy trình cụ thể → giúp bạn đi theo một lộ trình đúng đắn ngay từ khi bắt đầu!

Bình luận bằng facebook
11